Şirketler Neden Batar, Nasıl Çıkar? 17 Ölümcül Finansal Hata ve Çıkış Yolu (Webinar)
Güncelleme tarihi: 28 Eki
Bu yazı, Corpitall webinarında anlattığım 36 dakikalık sunumun yazılı özetidir. Videoyu izleyin; her bölümün dakikası ve her hatanın ayrıntılı yazısı aşağıda.
Şirketler neden batar? Parasızlık bir sonuçtur
İlk cevap hep aynı: parasızlık, nakit yetersizliği. Ama bu bir sonuç. Asıl mesele, o sonuca götüren süreçleri zamanında fark edebilmek.
İronik olan şu: şirketler genelde işler kötüyken batmaz. Cironun en hızlı arttığı, özgüvenin tavan yaptığı dönemlerde yapılan görünmez hatalar ve yanlış finansal tercihler, batışa giden süreci sessizce başlatır.
Gelir tablomda kâr var, ama kasada para yok. Kâr var, nakit yok: yaklaşan tehlikenin en net sinyali budur.
Haluk Ziya Türkmen'in aktardığı sözle: "Gayrimenkul zengini olup nakit fakiri kalmak, okyanusun ortasında susuzluktan ölmeye benzer." Gemiyi limanda herkes yönetir; marifet dalgalı denizde rotayı tutturmaktır.
Patronun yalnızlığı ve kriz anında karar kalitesi
En büyük zorluk finansmana ulaşmak mı? Bence değil: patronun yalnızlığı. Karar alırken yalnız, risk alırken yalnız, çözüm üretirken yalnız. Yüksek stres altında beyin tünel görüşüne geçer; çok tecrübeli bir patron bile büyük resmi kaçırır. Bu bir yetersizlik değil, insani bir durumdur.
İflas etmiş bir iş insanının sözü: "Sadece sizin gibi düşünenlerle istişare etmeyin. Sizi eleştirenleri dinleyin, çünkü onlar size çarpacağınız duvarı gösterir." Amacımız o duvarı size çarpmadan önce göstermek.
Bireysel kurtuluş yoktur. Adam Smith'e karşı John Nash: en iyi sonuç, hem kendin hem grup için en iyi olanı yapmaktır. Yönetim kurulu, danışmanlar, mali müşavir ve finansçılardan oluşan bir takımla yönetilen gemi için "batmaz" diyorum. İddialı bir cümle; ama sahada bunu tecrübe ediyorum. İlgili yazılar: Boğulmakta olana yüzme öğretilmez ve Baba figürü, tek adam ve liderin psikolojisi.
Şirketleri batıran 17 hata ve çıkış yolu
Her maddenin yanında, konuyu derinleştiren yazının bağlantısı var. Listenin tamamını mizan üzerinden kontrol etmek için: Şirketleri batıran 17 hata: mükellefinizde kaçı var?.
1. Vade uyuşmazlığı. 10 yıl nakit yaratacak yatırımı 1 yıllık rotatif krediyle finanse etmek. Kredi vadesi geldiğinde fabrika henüz para basmıyorsa, o fabrika şirketin mezarına dönüşür. Yazı: Üç aylık çekle üç yıllık makine
2. Zararına satış. Kasa dolsun diye maliyetine satmak. Ciro var ama içeride sermaye eriyor; donmak üzere olan birinin ısınmak için mobilyaları yakması gibi.
3. Panik borçlanma. Banka limitleri dolunca yüksek faizli kaynağa yönelmek. Borç yiğidin kamçısı değil, ayağındaki prangadır. Yazı: Panik borçlanma: tefeciye gittiğin gün
4. Tedarikçiyi keserek bankayı kurtarmak. Son kuruşu banka ve çeke harcayıp tedarikçiyi ötelemek. Tedarikçi malı kestiğinde üretim durur; üretim yoksa tahsilat, tahsilat yoksa banka ödemesi de yoktur. Yazı: Tedarikçiyi keserek bankayı kurtarmak
5. Şahsi varlıkları yakmak. Yangının kaynağını bulmadan su dökmek. Önce mevcut durumu ve imkânları görmek, kontrollü borç tasfiyesi için strateji kurmak gerekir. Yazı: Evi şirkete koymak
6. Hatır çeki. Şirketin kendi katma değeriyle yaratabileceği alacağı kalmadığının işareti. Yazı: Hatır çeki ve çapraz kefalet: en tehlikeli halat
7. Hamallık (Pareto ihmali). Cironun %80'i ürünlerin %20'sinden gelir. Para kazandırmayan işler için kaynak harcamak, gemiyi yönetmek değil dümeni tutmaktır. Yazı: Hamallık: çok çalışıp yanlış işe koşmak
8. Devleti finansman aracı görmek. Vergi ve SGK'yı ödemeyip parayı maaşa, çeke, krediye kullanmak. Haciz gelir; kamu ihalelerinde 'kamu borcu olmayacak' şartı baraj olur. Yazı: Vergiyi ve SGK'yı kredi sanmak
9. Finansal körlük. Gelir tablosu ve bilanço dünü gösterir; krizden çıkmak için geleceği gösteren bir rota gerekir. Yazı: Dikiz aynasıyla araba kullanmak
10. Büyüme zehirlenmesi. Ciro büyürken işletme sermayesi ihtiyacının daha hızlı büyüdüğünü görmemek.
11. İletişimsizlik. Alacaklı, banka ve tedarikçiyle konuşmayı ertelemek; sessizlik her zaman en pahalı seçenektir.
12. Stok körlüğü. Depoda para yatarken en çok satan malın yine yok olması: para var, yanlış rafta. Yazı: Depoda param yatıyor, en çok satan mal yine yok
13. Simülasyonsuz yönetim. Önümüzdeki 12 ayın nakit akışını görmeden karar vermek.
14. FYY'yi bilmemek. Finansal yeniden yapılandırma: nedir, nasıl başvurulur, banka ödemeleri ne olur, avantajları neler? (Webinarda 19:30–25:00) Yazı: Konkordato mu, FYY mi? Ve itibar meselesi
15. Mahkeme dışı takas ve anlaşmayı denememek. Mahkemeye gitmeden önce masada çözülebilecek borçları çözmemek.
16. Geç kalınmış konkordato. Her hasta için ameliyat doğru çözüm değildir; doğru zamanda doğru araç. Yazı: Konkordato ne kadar sürer, ne kadara mal olur?
17. Nakit simülasyonu yapmamak. Çözümün kendisi: %95 kesinlik hedefiyle 12 aylık gerçek nakit akışı. Yazı: Finansal krizden çıkış yol haritası: 7 adım
Sopa değil, kalkan
Finansal yeniden yapılandırma, mahkeme dışı anlaşma ve konkordato birer ceza değil, doğru zamanda kullanılırsa kalkandır. Araçların sırası ve zamanlaması, krizden çıkışın kendisidir: önce teşhis, sonra 12 aylık nakit simülasyonu, sonra araç seçimi.
Katılımcı soruları (30:41'den itibaren)
Webinarın soru-cevap bölümünde katılımcıların sorduğu sorular ve verdiğim cevapların özeti:
Soru: Batma sürecinde neler yapılmalı? Cevap: Üç adım: 1) Finansal farkındalık. 2) Mevcut durum analizi. 3) Yol haritasıyla borç tasfiyesi.
Soru: Hizmet sektöründe finansta nelere dikkat edilmeli? Cevap: Finansal kurumsallaşma için dört başlık: zaman maliyetini ölçmek; personel giderleri ve nakit akış dengesi; ölçeklenebilir maliyet analizi; sözleşme ve risk yönetimi.
Soru: Ödemeler dengesi tablosu yeterli mi? Cevap: İki klasik tablo vardır: ödemeler dengesi ve tam maliyet gelir tablosu. Bunlar yetmez; çıkış noktası katkı payı tipi gelir tablosudur.
Soru: İşçilik yüzünden zarar eden şirket nasıl para kazanır? Cevap: İşçilikten zarar edilmiyor. Kapasite kullanımı hesaplanmadan, kullanılamayan kapasitenin maliyeti ürüne yükleniyor. Çözüm: tam maliyetten gerçek maliyete geçmek.
Soru: Finansal konular kiminle, ne kadar paylaşılmalı? Cevap: Finansal konular en mahrem konulardır; muhatabı olmayan kimseyle paylaşılmamalı. Bir gizlilik stratejisi geliştirilmeli. Webinarın katılımcıların birbirini görmeyeceği biçimde yapılmasının nedeni de budur.
Webinar bölümleri (dakikaya tıklayın)
2:57 — Şirketler neden batar? Parasızlık bir sonuçtur
4:37 — Kâr var, kasada para yok
5:43 — Patronun yalnızlığı
6:41 — Kriz anında karar kalitesi neden düşer?
8:03 — Bireysel kurtuluş yoktur: John Nash ve takım oyunu
9:26 — Hata 1: Vade uyuşmazlığı
10:35 — Hata 2-3: Zararına satış, panik borçlanma
11:25 — Hata 4-6: Tercih hataları, şahsi varlıklar, hatır çeki
13:36 — Hata 7: Hamallık (Pareto)
14:54 — Hata 8: Devleti finansman aracı görmek
15:50 — Hata 9: Finansal körlük
17:09 — Hata 10-12: Büyüme zehirlenmesi, iletişim, stok
18:50 — Hata 13: Simülasyonsuz yönetim
19:30 — Hata 14: Finansal yeniden yapılandırma (FYY) nedir?
25:01 — Hata 15: Mahkeme dışı takas ve anlaşma
26:51 — Hata 16: Geç kalınmış konkordato
27:32 — Hata 17 ve çözüm: 12 aylık nakit simülasyonu
29:02 — Sopa değil, kalkan
30:41 — Soru-cevap
Şirketiniz için ilk adım
Elinizde son mizan varsa 10 dakikada cevap alırsınız: Şirketim batıyor mu? 10 dakikalık mizan testi. Üç madde işaretleniyorsa konu beyanname değil, teşhistir.
Mali müşavir, avukat ve yönetim danışmanı meslektaşlarım: bu hataların izini gördüğünüz bir müşterinize bu sayfayı gönderin.
Bu yazı ve video hukuki görüş değildir; saha gözlemidir. Kendi şirketiniz için danışmanınızla karar verin.
Özkan Demir, DBA, CTP · Finansal yeniden yapılandırma ve yönetim muhasebesi danışmanı · Corpitall Finans Dal Merkezi Eş Başkanı
Kâr değil, nakit.
Yorumlar