Üç aylık çekle üç yıllık makine
Güncelleme tarihi: 7 gün önce
Bu tek hata şirket batırır. Ve neredeyse herkes yapıyor.
Bir yıl vadeli krediyle, kendini ancak on yılda amorti edecek bir makine yatırımı yapmak finansal bir başarı değildir; nakit akışını kilitleyen bir tıkanmadır. Biz buna vade uyuşmazlığı diyoruz.
Sahadaki hâli şöyle: üç aylık çekle üç yıllık makine alındı. Makine kazandırmaya başlamadan çek döndü. Artık patron makineyi değil, çeki düşünüyor. Yatırım işletme sermayesini kuruttu; makine çalışıyor ama nakit yok.
Büyüme iştahıyla yapılan bu hamle, kısa vadeli borçla uzun vadeli yatırıma girmek, en yaygın piyasa hatasıdır. Çünkü satın alırken herkes makineye bakar; kimse kaynağın vadesine bakmaz.
Kural basit: varlığın ömrü ile kaynağın vadesi eşleşir. Uzun ömürlü varlık uzun vadeli kaynakla, dönen varlık kısa vadeli kaynakla. Bilançoda bunun adı vade uyumu; likiditeyi belirleyen şey tam olarak bu.
Bunu mükellefinize nasıl anlatırsınız
Yatırım kararı masaya geldiğinde tek soru: "Bu makine kendini kaç ayda öder, krediyi kaç ayda ödeyeceksiniz?" İkinci sayı birinciden küçükse, aradaki fark işletme sermayesinden çıkacak. O farkı rakamla gösterin; patron çoğu zaman ilk kez görür. Erken görülürse vade yeniden yapılandırılır.
Patron bu yazıyı okuyorsa: aklınıza kısa vadeyle büyük yatırıma giren bir tanıdığınız geldiyse, bu yazıyı ona sessizce gönderin. O size "batıyorum" demez; gururu var. Ama vade tuzağını belki fark eder.
Kâr değil, nakit. Kurtarmak değil; kurtuluş varsa yol haritası.
Özkan Demir, DBA, CTP — Bursa merkezli finansal kriz yönetimi ve nakit akışı danışmanı. 25 yıllık finans deneyimi, 10 yılı yeniden yapılandırma sahasında. Bağımsız danışmanlık verdiği 22 şirketin tamamı krizden çıktı.
Yorumlar