Çekim yazılırsa ne olur? Karşılıksız çekte ilk 72 saat
Güncelleme tarihi: 29 Eki
Çek yazıldı. Telefon susmuyor, banka arıyor, alacaklı arıyor. Bu yazı, o gece masanın başında oturan patron için yazıldı: ne oldu, ne olabilir, ilk 72 saatte ne yapılır.
Çekim yazıldı, şu anda ne oldu?
Çek bankaya ibraz edildi, hesapta karşılık yoktu ve banka çekin arkasına "karşılıksızdır" işlemi yaptı. Bu andan itibaren üç ayrı süreç aynı anda başlar: alacaklının takip hakkı, ceza şikâyeti hakkı ve bankacılık sistemindeki sicil kaydı.
Bankanın çek başına ödemekle yükümlü olduğu yasal tutar vardır; bu tutar her yıl güncellenir, güncel rakamı bankanızdan veya TCMB tebliğinden teyit edin. Bankanın ödediği kısım çek borcunu kapatmaz, sizin bankaya borcunuz olur.
Alacaklı (çek hamili) ne yapabilir?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatabilir (İİK 167 vd.). Bu takip hızlıdır; itiraz süreleri kısadır ve takibi durdurmaz.
Çeki ciro etmiş olanlara (cirantalara) ve varsa avalistlere de başvurabilir.
Karşılıksız çek düzenleme suçundan şikâyetçi olabilir (5941 sayılı Çek Kanunu md. 5).
Alacaklının çoğu zaman asıl istediği para, ceza değil. Bu, müzakere için ilk gün elinizdeki en güçlü kozdur.
Ceza riski var mı?
Var. 5941 sayılı Çek Kanunu md. 5'e göre karşılıksız çek düzenlemek, şikâyet üzerine adli para cezası gerektiren bir suçtur ve mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmeder. Ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilebilir.
Aynı Kanunun 6. maddesi çıkış kapısıdır: çekin karşılıksız kalan kısmı, ticari temerrüt faiziyle birlikte ödenirse veya şikâyetten vazgeçilirse ceza süreci sona erer. Yani ödeme kabiliyetini kurtarmak, ceza riskini de kurtarır.
Bu yazı hukuki görüş değildir; somut dosyanız için mutlaka bir avukata danışın. Benim işim, avukatınızın masasına doğru rakamları koymak.
Bankalar ve Findeks ne görür?
Karşılıksız çek kaydı TBB Risk Merkezi'ne bildirilir ve Findeks raporunuza yansır. Bu kayıt, mevcut kredi limitlerinizin kesilmesinin ve yeni kredi kapısının kapanmasının en hızlı sebebidir.
Karşılıksız çek yazan patronların çoğu ertesi hafta "kredi bulamıyorum" diye arar. Sıra önemlidir: önce çek sicili, sonra kredi kapısı kapanır. Bu yüzden ilk 72 saat, ikinci çek yazılmadan önce yapılacakların zamanıdır.
İlk 72 saatte ne yapmalı?
Tünelden çıkın. Kriz anında karar alanı daralır (Tehdit Katılığı Etkisi). Tek bir çeki kapatmak için pahalı borç almak, ikinci ve üçüncü çeki de yazdırır.
Önümüzdeki 90 günün çek-senet vade listesini tek tabloya çıkarın: tarih, tutar, alacaklı, cirantalar.
12 aylık nakit akış simülasyonu yapın: gerçek tahsilat, gerçek ödeme. Kâr değil, nakit.
Ödeme sırasını kurun. Vergi ve SGK'yı kredi gibi kullanmak e-haciz getirir; tedarikçiyi keserek bankayı kurtarmak üretimi durdurur.
Alacaklıyla ilk gün konuşun. Ödeme planı teklifi, şikâyetten önce gelirse genellikle dinlenir.
Bankayla, çek yasağı gelmeden görüşün. Finansal Yeniden Yapılandırma (5411 sayılı Kanun geçici 32. md.) bankacılık borçları için düzenlenmiş bir yoldur.
Çıkış merdivenini sırayla deneyin: FYY, mahkeme dışı uzlaşma, takas; bunlar yetmezse konkordato (İİK 285 vd.). Geçici mühlet içinde takipler durur (İİK 294); konkordato sopa değil, kalkandır.
Panik borçlanma neden ikinci çeki yazdırır?
Çeki kapatmak için yüksek faizli borç almak sonu erteler, çözmez. Faiz yükü nakit akışına binince bir sonraki vade daha zor döner. Bu döngüyü "panik borçlanma" yazısında anlattım; krizden sonra yeniden kredi tuzağına düşen şirketler aynı yoldan geçer.
Bursa'da kiminle çalışmalıyım?
25 yıl finans, 10 yılı yeniden yapılandırma. Danışmanlık verdiğim 22 şirketin tamamı krizden çıktı. Mahkeme süreçlerini içeriden bilen bir saha danışmanıyım; patronun yanında, avukat ve mali müşavirle aynı masada çalışırım.
Bursa'da yüz yüze; Kocaeli, Gebze, İstanbul, Sakarya ve Balıkesir'de yerinde; Türkiye'nin her ilinde çevrim içi görüşürüm. İlk görüşmede çek-senet listenizi ve son mizanınızı getirin; ilk 72 saat planını birlikte çıkaralım.
Yorumlar